Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng

Vào dịp Tết, làng nghề bún bánh Vĩnh Hòa nổi lửa thâu đêm suốt sáng. Những hộ làm bánh chưng thậm chí ăn tại chỗ, ngủ tại chỗ, mỗi ngày chỉ chợp mắt 2 tiếng để gói bánh kịp giao hàng cho khách. 

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 1
Rửa lá dong – một công đoạn quan trọng trong gói bánh để có những chiếc bánh chưng xanh đẹp mắt.

Làng bún bánh Vĩnh Hòa (xóm 9, xã Hợp Thành, Yên Thành, Nghệ An) được công nhận là làng nghề từ năm 2008. Mặc dù được công nhận là làng nghề nhưng người dân ở đây vẫn bám ruộng, bám vườn làm ăn. Người dân trong làng hầu hết đều làm thêm bún, bánh mướt (bánh tráng), bánh chưng, bánh khô, đậu phụ… Trên thực tế, đây là nguồn thu nhập chính của hơn 200 hộ dân làng nghề Vĩnh Hòa.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 2
Loại nếp được sử dụng trong gói bánh chưng ở làng nghề bún bánh Vĩnh Hòa là nếp Lào, thơm, hạt dẻo. Để miếng bánh thêm đậm đà, sau khi vo, đãi sạch sẽ phải trộn thêm 1 ít muối trắng vào gạo nếp trước khi gói.

Làm bánh chưng quanh năm nhưng từ đầu tháng Chạp, gia đình bà Trần Thị Loan đã phải chuẩn bị một số lượng lớn nguyên liệu cho “mùa làm ăn lớn nhất trong năm”. Lá dong, lá chuối được nhập với số lượng lớn, chất kín cả sân, nếp nhập từ Lào về, hợp đồng với cơ sở giết mổ để mua thịt lợn làm nhân bánh, đồ đậu xanh, chuẩn bị củi đun bánh… Mỗi người một việc, tất bật từ sáng tới tối.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 3
Mỗi công đoạn trong gói bánh chưng đều được chuyên môn hóa cao độ. Mỗi hộ gói bánh cần một người chuyên làm nhân, gồm đỗ xanh đồ nhuyễn và thịt ba chỉ lợn.

Gia đình ông Lê Thái Yên (xóm 9 Vĩnh Hòa) có 25 năm làm nghề gói bánh chưng. Vào vụ bánh Tết, tất cả thành viên trong gia đình đều được huy động tham gia công việc.

“Trung bình mỗi vụ Tết gia đình nhận gói khoảng 8-9 nghìn cái bánh, trong đó có khoảng 3.000 cái phục vụ cho lễ cúng ông Công, ông Táo, số còn lại phục vụ Tết. Nói là tháng Tết nhưng cao điểm bắt đầu từ ngày 20 tháng Chạp cho đến ngày 29 Tết, có năm phải đến tối 30 Tết mới xong việc.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 4
Những hộ làm bánh chưng ở Vĩnh Hòa, vào dịp Tết Nguyên đán họ không có thời gian ngơi tay, thậm chí mỗi ngày chỉ được chợp mắt tầm 2 tiếng mới kịp giao hàng cho khách.

Những ngày này thì làm việc luôn tay luôn chân không có thời gian nghỉ ngơi, ăn uống nữa. Cơm ăn qua quýt tại chỗ, mệt quá thì ngả lưng tại chiếu chợp mắt 1-2 tiếng lại phải dậy làm mới kịp bánh giao cho khách”, ông Yên cho hay.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 5
Với số lượng cung ứng ra thị trường Tết khoảng 9.000 bánh chưng, gia đình ông Yên phải huy động tất cả thành viên trong gia đình tham gia gói bánh suốt ngày đêm.

Các công đoạn làm bánh chưng được chuyên môn hóa cao độ. Anh con trai ông Yên lau chùi lá dong, cô con dâu gọt sống lá, một cô con gái làm nhân bánh thành từng nắm, 2 người gói bánh, ông Yên buộc lạt bánh để đảm bảo chiếc bánh chặt, nấu lên vuông vức, không bị méo mó. Riêng bà Trần Thị Loan – vợ ông Yên chịu trách nhiệm đãi nếp, trộn muối vào nếp để bánh đậm đà và nấu, vớt bánh.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 6
Vụ bánh chưng Tết kéo dài khoảng 10 ngày nhưng có những gia đình đạt thu nhập trên 100 triệu đồng.

Mặc dù đã có nồi điện chuyên dụng để nấu bánh nhưng bà Loan cũng như phần lớn các gia đình làm bánh chưng trong làng vẫn chọn đun bánh bằng củi. Đây cũng được xác định là công đoạn quan trọng nhất để cho ra chiếc bánh chưng xanh, rền, dẻo mà hạt nếp không bị nát.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 7
Ngoài một số ít hộ dân nấu bánh chưng bằng nồi điện, đa số hộ làm bánh ở Vĩnh Hòa vẫn nấu bánh bằng củi. Bánh được nấu liên tục trong vòng 10 tiếng đồng hồ, đảm bảo chín đều, hạt nếp dẻo, dền mà không bị nát.

“Bánh được đun liên tục trong 6 tiếng đồng hồ, sau đó đợi than tàn, nước nguội từ từ để bánh chín từ đều từ trong ra ngoài. Nếu vớt bánh khi nước còn nóng, vỏ bánh sẽ bị “cháy”, bánh không xanh”. Bánh vớt ra, rửa sạch, ép hết nước ở các góc (bánh chưng) và hai đầu bánh (bánh tày). Có như thế bánh mới không bị chua và để được lâu. Người ta cứ đồn đại bánh chưng nấu bằng pin nên vài tiếng là chín nhưng tôi cam đoan là không có chuyện đó. Bánh chúng tôi nấu đủ 10 tiếng đồng hồ mới vớt ra”, bà Loan chia sẻ bí quyết nấu bánh của gia đình mình.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 8
Không chỉ cung ứng cho thị trường trong tỉnh Nghệ An, bánh chưng Vĩnh Hòa được thương lái đưa ra Hà Nội, vào Sài Gòn và xuất ngoại sang Nhật Bản.

Bên cạnh gia đình bà Loan, gia đình chị Nguyễn Thị Hồng Bính cũng đang tất bật với việc chẻ lạt, gói bánh. “Bánh chưng Vĩnh Hòa thì có thương hiệu rồi, cứ Tết đến là khách ùn ùn đặt hàng, không phải tìm đầu ra nữa. Dịp này thì sợ không có sức mà gói chứ gói bao nhiêu người ta thu mua bấy nhiêu. 10 ngày sát Tết thì đúng là không có thời gian mà ăn hay ngủ, bếp phải đỏ lửa thâu đêm suốt sáng mới kịp giao cho khách. Nhiều khách đặt mà chúng tôi phải từ chối vì làm không xuể”, chị Bính cho biết.

Làng bánh chưng Vĩnh Hòa: Mỗi ngày chợp mắt 2 tiếng để kịp giao hàng  - 9
Sau hơn 10 năm được công nhận làng nghề, cùng với các sản phẩm bún bánh khác, bánh chưng Vĩnh Hòa đã khẳng định được thương hiệu, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân nơi đây.

Ông Lê Hồng Trường – Phó Chủ tịch UBND xã Hợp Thành cho biết: “Làng nghề bún bánh Vĩnh Hòa hàng năm đóng góp đáng kể vào tổng thu nhập của toàn xã, tạo công ăn việc làm và mức thu nhập ổn định từ 3-5 triệu đồng/lao động của làng nghề. Riêng vào vụ Tết, có những hộ gia đình đạt thu nhập hơn 100 triệu đồng. Bánh chưng Vĩnh Hòa được khách hàng ưa chuộng, xuất đi thị trường Hà Nội, Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là xuất khẩu cả sang Nhật. Hiện bánh chưng Vĩnh Hòa cũng đang được xúc tiến để xuất khẩu sang Lào, Đài Loan… nơi có nhiều cộng đồng người Việt Nam sinh sống”.